Het is gebeurd….

‘Het is gebeurd, het kan dus weer gebeuren…Ik roep de mensen op goed na te denken’ besluit Philip Freriks zijn gesprek met Eva op 1 mei. Philip wordt geïnterviewd door Eva omdat hij 4 mei de herdenkingsspeech in de Nieuwe kerk tijdens de dodenherdenking mag geven. Zijn woorden raken me. Hij vertelt over zijn jongere broer die door vriendelijk vuur is overleden tijdens de bevrijding. Hij heeft het zelf nog aan den lijve ondervonden. Ik niet. Ik zit een beetje op de grens van generatie X Y en heb een makkelijk en goed leven gehad. Ik heb geen ervaring met slechte tijden. Ook nu niet – mijn leven gaat gewoon door. Maar ik voel me onrustig.

Er is zoveel aan de hand in de wereld om mij heen. Ver weg en onaantastbaar zoals de oorlogen in Oekraïne en Gaza. Ik kan de beelden niet meer zien zo verschrikkelijk vind ik het. Hoe is het mogelijk dat we als mensen zoveel andere mensen zoveel kwaad doen. En die onnavolgbare Trump, hoe is het toch mogelijk dat we met zijn allen iemand zoveel macht geven die zulke invloedrijke maar naar mijn idee ook gevaarlijke besluiten neemt. En hoe we daar maar allemaal omheen dansen. Deze steeds weer terugkerende items in het nieuws verdringen die veel sluipender gevaren als de veranderingen in het milieu, klimaat en biodiversiteit. Veranderingen vrijwel onafwendbaar onomkeerbaar aan het worden zijn. De opkomst van extreemrechts, de toenemende polarisatie in onze samenlevingen en de afbraak van onze rechtstaat. Hoe fragiel blijkt dit alles te zijn! Alsof de vaste grond onder mijn voeten langzaam verandert in drijfzand. Ik ben bang voor wat dit alles voor mij, maar eigenlijk nog meer voor mijn kinderen en hun generatie en de generaties daarna gaat betekenen….

Het is een vaag gevoel van onrust, van machteloosheid, van schuld. Wat moet ik daarmee? Ik probeer binnen en buiten ons vak te zoeken naar suggesties. Ik krijg de tip om het boekje van Timothy Snyder – Over tirannie. Twintig lessen uit de twintigste eeuw, te lezen. En ja het is een, overigens prachtig geïllustreerd, boekje met goede praktische lessen vanuit de opkomst van het fascisme destijds – zoals abonneer je op een krant, word lid van een politieke partij etc. Doe ik natuurlijk allemaal. Het nieuwe boek van Hans Vermaak – De logica van de lappendeken, geeft praktische handvatten om je eigen werk op verschillende manieren te verbinden aan de grotere vraagstukken. Ik zie uit naar het nieuwe boek van Leike van Oss en Jaap van ’t Hek -Wederopbouw.

Die ontwikkelingen en mijn onrust zijn terugkerend onderwerp van gesprek met mijn vriendinnen en collega’s. En nee, we weten niet hoe we hiermee om moeten gaan. Maar het delen verbindt en die verbinding van mens tot mens lijkt me in elk geval erg belangrijk om te koesteren. En verder… ik leef gewoon maar door. Zo gaat dat…. Leven op de onrust van een roerige tijd. Ik heb geen alomvattend antwoord. Ik hoop maar dat we goed blijven nadenken….